Kolonoskopi, gastroenteroloji doktorunun kolonunuzdaki sorunları tespit etmesine yardımcı olur. Karın ağrısı, ishal, kabızlık, dışkılamada patern değişikliği (günde bir kez düzenli tuvalete çıkan birisinin 2-3 günde bir tuvalete çıkmaya başlaması veya 2 günde bir tuvalete çıkan birinin günde 2-3 kez tuvalete çıkmaya başlaması), makattan kan gelmesi, sümüksü dışkılama, açıklanamayan kilo kaybı, daha önceden bağırsak ameliyatı, kanseri veya polip öyküsü olan kişilerde kolonoskopi yapılmalıdır.

Şikayeti olmayan kişilerde, ailede kolon kanseri hikayesi dışında, demir eksikliği, kansızlık (anemi) veya dışkı tahlilinde gizli kan saptanması durumunda mutlaka kolonoskopi ve gastroskopi yapılmalıdır.

Genellikle aşağıdaki durumların tespiti için kolonoskopi uygulaması önerilir:

• Bağırsak rahatsızlıkları: İşlem, doktorunuzun karın ağrısı, rektal kanama, kronik ishal ve diğer bağırsak sorunlarının olası nedenlerini keşfetmesine yardımcı olabilir.
• Kolon kanseri taraması: 45 yaşından büyükseniz ve ortalama kolon kanseri riskiniz varsa doktorunuz her 5 yılda bir kolonoskopi önerebilir. Başka risk faktörleriniz de varsa, doktorunuz daha erken bir tarama önerebilir. İşlem, kolon kanseri taraması için kullanılan birkaç seçenekten biridir.
• Poliplerin teşhisi: Daha önce almış olduğunuz bir polip tedavisiniz varsa, doktorunuz ek polipleri aramak ve çıkarmak için bir takip kolonoskopisi önerebilir. Bu, kolon kanseri riskinizi azaltmak için de yapılır.
• Bir tedavi sürecinde: Bazen stent yerleştirmek veya kolonunuzdaki bir nesneyi çıkarmak gibi tedavi amacıyla da kolonoskopi yapılabilir.

Kolonoskopi, sadece tanı amacıyla değil, tedavi için de uygulanabilen bir işlemdir. Bu işlem sırasında en sık karşılaşılan durumlardan birisi özellikle 40 yaş üstü kişilerde görülen kolon polipleridir. İşlem sırasında sadece bu poliplerin teşhisi değil aynı zamanda tedavisi de mümkündür. Kolon poliplerinin saptanması halinde polipler, tiplerine ya da boyutlarına bağlı olarak farklı tekniklerle çıkarılmaktadır. Böylece hem tanı hem tedavi sağlanmakta hem de ileride bu poliplerin ilerlemesi ve olası kolon kanseri riski de ortadan kaldırılmaktadır.

Prosedür sırasında makat ilişkili basur (hemoroid) ve çatlak (fissür) gibi hastalıkların tedavisi de yapılabilmektedir. Bunun dışında makat kanamalarının tanısı, kanayan lezyonlara müdahale edilerek kanamanın durdurulması, yüzeyel tümör veya erken evre kanserlerin çıkartılması (endoskopik mukozal rezeksiyon-EMR veya endoskopik submukozal diseksiyon-ESD ), kalın bağırsaklardaki darlıkların genişletilerek açılması (dilatasyon işlemleri) veya stent takılması gibi işlemler de yapılmaktadır.